Uitstel betekent niet automatisch afstel

Kwart van de MKB ondernemers stelt investeringen uit of schrapt hun plannen. (De meerderheid dus niet)

Bijna een kwart van de Nederlandse bedrijven stelde het afgelopen jaar investeringen uit of schrapte plannen. Dat blijkt uit nieuwe cijfers van het CBS, gepubliceerd op 5 november. Financiële beperkingen en onzekerheid over toekomstig beleid behoren tot de belangrijkste investeringsbelemmeringen.
4 min. leestijd
Foto: Alex vd Slikke via Unsplash

Uitstel betekent niet automatisch afstel

CBS-cijfers van begin november laten zien dat mkb-bedrijven hun investeringsplannen vaker uitstellen (14,1%) dan definitief schrappen (2,5%). Daarnaast stelde 7,6% van de bedrijven investeringen uit én schrapte andere plannen. Per saldo verwachten meer bedrijven hun investeringen in 2027 te verhogen dan te verlagen.

De verschillen tussen bedrijfstakken zijn groot. Het kan vanwege de enorme onrust op de verhuurmarkt bijna geen verrassing zijn: vastgoed voert de lijst aan met 48,5% van de ondervraagde ondernemers, gevolgd door de horeca (36,9%) en de industrie (33,1%). In de zakelijke dienstverlening en de informatie- en communicatiesector liggen de percentages met respectievelijk 17% en 15,2% een stuk lager.

Aandeel bedrijven dat investeringen uitstelde of schrapte
In procenten van de bedrijven, afgelopen twaalf maanden. Het totaalcijfer betreft het onderzochte niet-financiële bedrijfsleven, exclusief nutsbedrijven. Bron: CBS, Conjunctuurenquête Nederland, oktober 2026.

Het CBS onderzocht bedrijven met vijf of meer werkzame personen. Zelfstandigen zonder personeel en kleine ondernemingen vallen daardoor buiten het onderzoek.

Horecaondernemers hebben het zwaar

Een kwart van de horecabedrijven (25,3%) noemt financiële beperkingen als belangrijkste belemmering bij het investeren. Dat is ruim acht procentpunt boven het gemiddelde. Daarnaast noemt 16,6% onzekerheid over toekomstig economisch beleid of regelgeving.

Investeringsbelemmeringen: horeca versus gemiddeld
Aandeel bedrijven dat deze belemmering noemt, in procenten. Ondernemers konden maximaal twee antwoordopties kiezen. Bron: CBS, Conjunctuurenquête Nederland, oktober 2026.

De terughoudendheid kwam al eerder naar voren. In juli onderzocht het CBS hoe bedrijven reageerden op toenemende economische onzekerheid. Van de horecabedrijven die meer onzekerheid ervoeren, koos 38,9% ervoor investeringen uit te stellen of te verminderen.

Ook voor 2027 zijn de verwachtingen in de horeca somber. Meer horecaondernemers verwachten hun investeringen te verlagen dan te verhogen. In het Nederlandse bedrijfsleven als geheel overheersen juist de positieve verwachtingen.

Waarom ondernemers hun geld vasthouden

Misschien ligt het voor de hand, maar vooral investeringen die moeilijk zijn terug te draaien worden uitgesteld. De aanschaf van een nieuwe keuken, de start van een nieuwe vestiging (bijvoorbeeld in de retail) of het vervangen van afgeschreven machines: het zijn allemaal investeringen die vaak langdurige financiële verplichtingen met zich meebrengen. Als de toekomstige omzet onzeker is, kan wachten verstandig zijn.

Dit effect speelt nog sterker wanneer een ondernemer geld moet lenen. Rente en aflossing lopen immers door, ook als de omzet tegenvalt.

Wanneer wordt wachten een probleem?

Een investering uitstellen beschermt de liquiditeit. De ondernemer houdt geld beschikbaar als buffer of voor andere verplichtingen en ‘koopt’ daarnaast meer tijd om te bepalen of een investering alsnog voldoende rendement oplevert.

Maar wachten heeft ook een prijs. Een verouderde machine die al langer draait, kan vaker uitvallen, een uitgestelde uitbreiding levert voorlopig geen extra omzet op en de kostenbesparing van nieuwe apparatuur laat op zich wachten.

In het onderzoek The cost of not knowing (augustus 2026) beschrijft de Europese Centrale Bank hoe economische onzekerheid bedrijven ertoe brengt investeringen uit te stellen. Vooral grote investeringen die moeilijk terug te draaien zijn, blijven dan liggen. Volgens de ECB kan die terughoudendheid langdurig doorwerken in de economie.

En wat brengt 2027?

Per saldo verwachten meer Nederlandse bedrijven hun investeringen volgend jaar te verhogen dan te verlagen. In het vastgoed zijn de verwachtingen relatief positief, ondanks het grote aandeel bedrijven dat investeringen uitstelde of schrapte. In de horeca overheerst juist de verwachting dat de investeringen verder afnemen.

Of uitgestelde plannen later alsnog doorgaan, moet nog blijken.

Bronnen

Meer uit de newsroom

Een eigen woning met overwaarde kan startende ondernemers helpen bij het verkrijgen van financiering. Toch...
De Nederlandse crowdfundingmarkt is in vijftien jaar uitgegroeid tot een volwassen financieringsmarkt. Toch onderzocht in...
Ondernemers zoeken steeds vaker naar aanvullende inkomstenbronnen. Van nieuwe diensten tot abonnementsmodellen: spreiding kan kansen...
De Vinkeveense ondernemers Mirelle en André Valentijn haalden via 281 investeerders € 370.000 op voor...
In het tweede kwartaal van 2026 werden in Nederland 54.125 bedrijven opgericht en 39.525 beëindigd....

Bericht succesvol verzonden

Bedankt voor je bericht!
We nemen zo snel mogelijk contact met je op.

Boek een gratis online adviesgesprek

Stel al je vragen over het verkrijgen van financiering,  het krijgen van een vergunning of hoe je investeerders overtuigt. 

Nadat je op verzenden hebt gedrukt ontvang je een email met een uitnodiging voor een online meeting.

Heb je de email niet ontvangen? Check dan altijd je SPAM-filter.

Wij gebruiken je gegevens om contact met je te krijgen en het gesprek voor te bereiden

Wij delen de gegevens niet ongevraagd met anderen.

Bel me terug

Velden met een * zijn verplicht.

Na ontvangst van je bericht nemen we contact op, het liefst per telefoon. We horen dan graag meer over plannen.

Je gegevens worden gebruikt om contact op te nemen en om alvast een beeld te vormen van je situatie. We gebruiken de gegevens alleen voor interne doeleinden en worden niet ongevraagd met derden gedeeld.

In dat geval klikt u op het blauwe vinkje. Als we dan geen gehoor krijgen, dan benaderen wij u niet via Whatsapp